سانائەت چاقلىرى زامانىۋى ئىقتىساد كەلگۈسىگە بولغان ئىشەنچىمىز ۋە كاپىتالىستلارنىڭ ئۆز پايدىسىنى ئىشلەپچىقىرىشقا قايتا مەبلەغ سېلىشى ئارقىلىق ئۆسىدۇ. ئەمما بۇ يېتەرلىك ئەمەس. ئىقتىسادىي ئۆسۈش يەنە ئېنېرگىيە ۋە خام ئەشيا تەلەپ قىلىدۇ، بۇلار چەكلىك. ئۇلار تۈگىگەندە، پۈتۈن سىستېما ۋەيران بولىدۇ. ئەمما ئۆتمۈشتىكى دەلىللەر شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئۇلار پەقەت نەزەرىيەدىلا چەكلىك. قىزىقارلىقى شۇكى، ئىنسانىيەتنىڭ ئېنېرگىيە ۋە خام ئەشيا ئىشلىتىشى… Read more

ئەركىن بازار مەزھىپى كاپىتال بىلەن سىياسەت بىر-بىرىگە شۇنچىلىك دەرىجىدە تەسىر كۆرسىتىدۇكى، ئۇلارنىڭ مۇناسىۋىتى ئىقتىسادشۇناسلار، سىياسەتچىلەر ۋە ئامما ئارىسىدا قىزغىن مۇنازىرە قىلىنماقتا. تەلۋە كاپىتالىستلار كاپىتالنىڭ سىياسەتكە تەسىر كۆرسىتىشى ئەركىن بولۇشى كېرەك، ئەمما سىياسەتنىڭ كاپىتالغا تەسىر كۆرسىتىشىگە يول قويۇلماسلىقى كېرەك دەپ قارايدۇ. ئۇلارنىڭ دېيىشىچە، ھۆكۈمەتلەر بازارغا ئارىلاشقاندا، سىياسىي مەنپەئەتلەر ئۇلارنى ئەقىلسىز مەبلەغ سېلىشقا ئېلىپ بارىدۇ-دە، نەتىجىدە ئىقتىسادىي… Read more

كولومبۇ مەبلەغچى ئىزدەيدۇ كاپىتالىزم پەقەت زامانىۋى ئىلىم-پەننىڭ گۈللىنىشىدىلا ئەمەس، ياۋروپا ئىمپېرىيالىزمىنىڭ مەيدانغا كېلىشىدىمۇ ھەل قىلغۇچ رول ئوينىدى. ئەمەلىيەتتە، ياۋروپا ئىمپېرىيالىزمى كاپىتالىستىك قەرز سىستېمىسىنى دەسلەپتە ياراتقان. ئەلۋەتتە، قەرز زامانىۋى ياۋروپادا ئىجاد قىلىنغان ئەمەس. ئۇ بارلىق يېزا ئىگىلىك جەمئىيەتلىرىنىڭ ھەممىسىدە دېگۈدەك مەۋجۇت ئىدى.  يېقىنقى تارىخىي دەۋردە ياۋروپا كاپىتالىزمىنىڭ مەيدانغا كېلىشى ئاسىيادىكى ئىقتىسادىي تەرەققىياتلار بىلەن زىچ باغلانغان. شۇنىمۇ… Read more

كاپىتالىستلارنىڭ ئېتىقادى پۇل-بايلىق ئىمپېرىيەلەرنى قۇرۇش ھەم ئىلىم-پەننى ئىلگىرى سۈرۈشتە مۇھىم رول ئوينىغان. ئەمما پۇل بۇ تىرىشچانلىقلارنىڭ ئاخىرقى نىشانىمۇ ياكى پەقەت خەتەرلىك بىر زۆرۈرىيەتمۇ؟ زامانىۋى تارىختا ئىقتىسادنىڭ ھەقىقىي رولىنى چۈشىنىش ئاسان ئەمەس. پۇلنىڭ دۆلەتلەرنى قانداق قۇرغانلىقى ۋە ۋەيران قىلغانلىقى، يېڭى ئۇپۇقلارنى ئاچقانلىقى ۋە مىليونلىغان كىشىلەرنى قۇل قىلغانلىقى، سانائەت چاقلىرىنى ھەرىكەتلەندۈرگەنلىكى ۋە يۈزلىگەن تۈرلەرنى يوقىلىشقا مەھكۇم قىلغانلىقى… Read more

سىرتتىن كەلگەن ھۇجۇم 1517-يىلى ئەتراپىدا، كارىب ئاراللىرىدىكى ئىسپان مۇستەملىكىچىلىرى مېكسىكا قۇرۇقلۇقىنىڭ مەركىزىدە قۇدرەتلىك بىر ئىمپېرىيەنىڭ بارلىقى توغرىسىدا ئەپقاچتى گەپلەرنى ئاڭلاشقا باشلىدى. پەقەت تۆت يىلدىن كېيىنلا، ئازتېك پايتەختى خارابىلىققا ئايلاندى، ئازتېك ئىمپېرىيەسى تارىخقا ئايلاندى ۋە ھېرنان كورتېس مېكسىكىدىكى كەڭ-كۆلەملىك يېڭى ئىسپان ئىمپېرىيەسىگە ھۆكۈمرانلىق قىلدى. ئىسپانلار ئۆزلىرىنى تەبرىكلەشكە، ھەتتا نەپەس ئېلىۋېلىشقىمۇ ئۈلگۈرمەي، ھەر تەرەپتە تەكشۈرۈش ۋە بويسۇندۇرۇش… Read more

نېمىشقا ياۋروپا؟ شىمالىي ئاتلانتىك ئوكياندىكى چوڭ بىر ئارالدىن كەلگەن كىشىلەرنىڭ ئاۋسترالىيەنىڭ جەنۇبىدىكى چوڭ بىر ئارالنى بويسۇندۇرۇشى تارىخنىڭ ئەڭ غەلىتە ۋەقەلىرىدىن بىرى. جەيمىس كوكنىڭ ئېكسپېدىتسىيەسىدىن سەل ئىلگىرى، برىتانىيە ئاراللىرى ۋە غەربىي ياۋروپا ئومۇمەن ئوتتۇرا دېڭىز دۇنياسىنىڭ يىراق، چەت رايونلىرى ئىدى. ئۇ يەردە مۇھىم ئىشلار ئانچە يۈز بەرمەيتتى. يېقىنقى زاماندىن بۇرۇنقى ياۋروپادا بىردىنبىر مۇھىم ئىمپېرىيە بولغان رىم… Read more