بېيروكراتلىقنىڭ مۆجىزىلىرى مېسوپوتامىيەلىكلەر ئاخىرى زېرىكىشلىك ماتېماتىكىلىق مەلۇماتلاردىن باشقا نەرسىلەرنىمۇ يېزىشنى خالايدىغان بولدى. مىلادتىن بۇرۇنقى 3000-يىلدىن 2500-يىلغىچە، سۇمېر يېزىقىغا تېخىمۇ كۆپ بەلگىلەر قوشۇلۇپ، ئاستا-ئاستا بىز بۈگۈن مىخ يېزىقى دەپ ئاتايدىغان تولۇق يېزىققا ئايلاندى. مىلادىدىن بۇرۇنقى 2500-يىلغا كەلگەندە، پادىشاھلار پەرمان چىقىرىش، روھانىيلار ۋەھىيلەرنى خاتىرىلەش، ئاددىي پۇقرالار بولسا شەخسىي خەت يېزىش ئۈچۈن مىخ يېزىقىنى ئىشلىتىشكە باشلىدى. تەخمىنەن ئوخشاش… Read more

زىيادە ئەس-خاتىرە تەدرىجىي تەرەققىيات ئىنسانلارنى پۇتبول ئوينىيالايدىغان قىلىپ چىقمىغان. دەرۋەقە، ئۇ تەپكىلى پۇت، خاتا ھەرىكەت قىلغىلى جەينەك ۋە تىللاشقىلى ئېغىز بەرگەن، ئەمما بۇلارنىڭ ھەممىسى بىزگە پەقەت ئۆزىمىز جازا توپ تېپىشىنى مەشىق قىلىش ئىمكانىيىتىنىلا بەرگەن. چۈشتىن كېيىنكى ۋاقىتلاردا مەكتەپ ھويلىسىدا ئۇچراتقان ناتونۇش كىشىلەر بىلەن بىللە توپ تېپىش ئۈچۈن، بىز ئىلگىرى كۆرۈپ باقمىغان ئون نەپەر كوماندا ئەزاسى… Read more

تۈرمە تاملىرى سىز كىشىلەرنى خرىستىئانلىق، دېموكراتىيە ياكى كاپىتالىزمغا ئوخشاش تەسەۋۋۇردىكى تەرتىپكە قانداق ئىشەندۈرىسىز؟ بىرىنچىدىن، سىز تەرتىپنىڭ تەسەۋۋۇردا ئىكەنلىكىنى ھەرگىز ئېتىراپ قىلمايسىز. سىز جەمئىيەتنى ساقلاپ تۇرغان تەرتىپنىڭ ئۇلۇغ ئىلاھلار ياكى تەبىئەت قانۇنلىرى ياراتقان ئوبيېكتىپ رېئاللىق ئىكەنلىكىدە چىڭ تۇرىسىز. كىشىلەر باراۋەر ئەمەس، چۈنكى خاممۇرابى شۇنداق دېگەنلىكى ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى ئېنلىل ۋە ماردۇك شۇنداق بۇيرۇغانلىقى ئۈچۈن. كىشىلەر باراۋەر،… Read more