-
بۈيۈك تۈركىستان
(سۈرگۈن پاجىئەسى ھەققىدە بىر ھېكايە) ئەيسا يۈسۈپ ئالىپتېكىن غەربتە ھازار دېڭىزى بىلەن ئۇرال تاغلىرىنىڭ جەنۇب قىسمىغا، شىمالدا سىبىرىيەگە، جەنۇبتا ئىران، ئافغانىستان ۋە تىبەتكە، شەرقتە خىتاي بىلەن موڭغۇلىستانغا چېگرىلىنىدىغان كەڭ زېمىننى ئۆز ئىچىگە ئالغان بۈيۈك تۈركىستان بۈگۈنمۇ شەرقىي ۋە غەربىي تۈركىستان دەپ ئىككىگە بۆلۈنگەن ۋەزىيەتتە تۇرماقتا. غەربىي تۈركىستان يەر ئۆلچىمى ۋە نوپۇس جەھەتتىن سوۋېت ئىتتىپاقىدىكى ئەڭ… Read more
-
دىن پەلسەپەسىنىڭ ئاساسىي ئوقۇملىرى ۋە تارىخىي تەرەققىياتى
1. كىرىش دىن پەلسەپىسى دىننىڭ تەبىئىتى، مەۋجۇتلۇقى، ئېتىقاد سىستېمىلىرى ۋە ئەخلاقىي پرىنسىپلىرى ھەققىدە چوڭقۇر ئويلىنىشنى تەلەپ قىلىدىغان بىر پەن. بۇ ساھەدىكى تەتقىقاتلار پەقەت ئېتىقادلارنىڭ مەنتىقلىق يا ئەمەسلىكىنى سوراشتىنلا ئىبارەت بولماي، بەلكى دىننىڭ ئىنسان تۇرمۇشىدىكى ئورنى ۋە مەنىسىنىمۇ تەتقىق قىلىدۇ. دىن پەلسەپىسى تارىخ بويى نۇرغۇن پەلسەپىۋى ئېقىم ۋە ئىدىيە بىلەن ئۆز-ئارا تەسىر ئىچىدە تەرەققىي قىلغان. قەدىمكى… Read more
-
شائىر قانداق بولىدۇ؟
شائىر ئەرەبچىدىكى «شۇئۇر» (ھۇش، ئاڭ، سەزگۈرلۈك) دېگەن سۆزنىڭ فائىل (قىلغۇچى، ئەتكۈچى) شەكلى بولۇپ، تۈركلەر ھازىرمۇ بۇ سۆزنى قوللىنىدۇ. «شۇئۇرسۇز ئىنسانلار» دېسە تەپسە تەۋرىمەس، ھاماقەت، قارا جاھىل ئادەملەرنى كۆزدە تۇتقان بولىدۇ. ھەر قانداق قەلەمكەشنىڭ دەسلەپكى ئىجادىيىتى ئاساسەن شېئىردىن باشلىنىدۇ. شائىرلىق قانداق شەكىللىنىدۇ دېگەندە ئۇنى شۇ كىشىنىڭ ئاتا-ئانىسىدىن ئۇدۇم ئالغان بەزى مىجەز خۇسۇسىيىتى، قىزىقىشى، مايىللىقى بەلگىلەيدۇ، بىئولوگلار… Read more
-
كۇۋانت دۇنياسىغا كىرىش
بۇ بىر چوڭ تېما، بۇ تېمىنى يوللىشىمدىكى مەقسەت فىزىكىلىق ئالەم، بىئولوگىيەلىك ئادەم، ماددا رۇھ، ئېنىرگىيە ۋە ھەرىكەت ھەققىدە كىشىنىڭ ئەقلىنى يورۇتىدىغان، مەۋجۇتلۇق ھەققىدە يىپيېڭى چۈشەنچىگە ئىگە قىلىدىغان نەزەرىيەنى كۆپچىلىكنىڭ دىققىتىگە سۇنۇش. كۇۋانت فىزىكىسى دېگەن نېمە؟ كۇۋانت فىزىكىسى — ماددا ۋە ئېنېرگىيەنىڭ ئەڭ كىچىك زەررىچىلەر دەرىجىسىدىكى ھەرىكىتىنى، تەتقىق قىلىدىغان فىزىكا ساھەسى. بۇ ساھە ئاساسەن ئاتوم… Read more
-
ئاپپاق خوجىنىڭ قىسقىچە تارىخى توغرىسىدا
ئىشەنچلىك تارىخىي خاتىرىلەردىن بىلىشىمىزچە، ئاپئاق خوجىنىڭ ئەسلى ئىسمى ھىدايىتۇللا خوجا بولۇپ، مىلادى 1626 – يىلى قۇمۇلدا ئەسلى پۇشتى – ھىراتلىق خوجا ئەھمەدنىڭ نەۋرىسى خوجا مۇھەممەد يۈسۈپ ئىشاندىن تۆرەلگەن. ئانىسى قەشقەرلىك مىرسەىد جېلىل قەشقىرى دېگەن كىشىنىڭ قىزى _ زۇلەيخان ئىسىملىك خوتۇندۇر. ئاپئاق خوجا قەشقەردە يېڭىدىن دادىسىنىڭ ئىزىنى بېسىپ ئۆزىنى « ئىشقىيە » سۈلۈكىنىڭ « داھىي »… Read more
-
شەمس تەبرىزى ۋە ئۇنىڭ ماقالات دېگەن ئەسىرى
مەن ئۆزەم ئەدەبىياتچى بولغاچقا، پەرھات تۇرسۇننىڭ گېپى بويىچە ئېيتقاندا تەسەۋۋۇپ دېگىنىمىز ئىسلام دىنىنىڭ ئەدەبىيلەشتۈرۈلگەن شەكلى بولغاچقا، يېقىنقى يىللاردىن بۇيان ئىسمى پارلاۋاتقان جالالىدىن رۇمى، ئەلشىر نەۋائى ھەزرەتلىرىنىڭ سوپى تائىپىسىدىن بولۇپ، شۇنچە گۈزەل شېئىرلارنى يېزىشىغا ئۇلارنىڭ تەسەۋۋۇپ ئەقىدىسىنىڭ تۈرتكە بولغانلىقىدىن ، ياقۇپ بەگنىڭ سەلتەنەت قۇرۇشىغا ئىسھاق خوجىدەك جەڭگىۋار سوپىلارنىڭ تۆھپىسىنىڭ زور بولغانلىقىدىن، ئۇنى ئاز كەلدى دەپ بىز… Read more
ئەنۋەر مۇھەممەد (ئەرتۈرك) ئەسەرلىرى
