-

ساپىيانس: ئىنسانلارنىڭ قىسقىچە تارىخى (3)
2.ئىلىم دەرىخى ئالدىنقى بۆلۈمدە، 150 مىڭ يىل بۇرۇن شەرقىي ئافرىقىدا ياشايدىغان ھومو ساپىيانسنىڭ كېيىن دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىغا تاراپ، تەخمىنەن 70 مىڭ يىل بۇرۇن باشقا ئىنسان تۈرلىرىنى يوقىتىشقا باشلىغانلىقىنى كۆردۇق. ئارىدىكى مىڭ يىللار بويىچە بۇ ئىپتىدائىي ساپىيانسلارنىڭ تاشقى كۆرۈنۈشى بىزگە ئوخشىسىمۇ، مېڭىسى تەرەققىي قىلغان بولسىمۇ، باشقا ئىنسان تۈرلىرىگە باققاندا ئالاھىدە ئۈستۈنلۈكى يوق ئىدى. يەنە كېلىپ،… Read more
-

ساپىيانس: ئىنسانلارنىڭ قىسقىچە تارىخى (2)
يېمەكلىك پىشۇرالايدىغان ھايۋان ئىنسانلارنىڭ تېز تەرەققىي قىلىشىدىكى قەدەم باسقۇچلىرىدىن بىرى ئوتتىن پايدىلىنىشنى بايقاش بولدى. بەزى ئىنسان تۈرلىرى 800 يىلدىن بېرى ئوتتىن پايدىلىنىپ كەلمەكتە ئىدى؛ تەخمىنەن 300 مىڭ يىل ئاۋۋال ھومو ئېرېكتوس، نىياندېرتاللار ۋە ھومو ساپىيانسنىڭ ئاتا-بوۋىلىرىمۇ ھەر كۈنى ئوتتىن پايدىلىناتتى. ئىنسانلار نىھايەت ئىشەنچلىك بىر يورۇقلۇق ۋە ئىسسىنىش مەنبەسىگە، شۇنداقلا ئەتراپىدا خىرىس قىلىپ يۈرگەن شىرلارغا قارشى… Read more
-

ساپىيانس:ئىنسانلارنىڭ قىسقىچە تارىخى (1)
يۇۋال نۇھ ھارارىنىڭ «ساپىيانس: ئىنسانلارنىڭ قىسقىچە تارىخى» ناملىق كىتابى ھەققىدە ئىسرائىلىيەنىڭ ئوتتۇرا ئەسىر تارىخچىسى، ھەربىي تارىخچى ۋە پەننى ئومۇملاشتۇرۇش يازغۇچىسى يۇۋال نۇھ ھارارى (1976__) 2011-يىل نەشىر قىلغان «ساپىيانس: ئىنسانلارنىڭ قىسقىچە تارىخى» ناملىق كىتابىدا ئىنسانلارنىڭ مەيدانغا كېلىش ۋە تەرەققىي قىلىش تارىخىنى ئىخچام، قىزىقارلىق بايان قىلىدۇ. كىتابتا ئىنسانلارنىڭ ھايۋانات دۇنياسىدىن ئادەمزات دۇنياسىغا، ئاندىن بۈگۈنكى تەرەققىيات ھالىتىگە كېلىش… Read more
-

«ئىلاھىي زەررىچە»(ھېگس بوزونى) ھەققىدە قىسقىچە چۈشەنچە
1. ھىگس بوزونى دېگەن نېمە؟ ھىگس بوزونى 2012-يىلى CERN نىڭ چوڭ ھادرون توقۇنۇشتۇرغۇچىسىدا بايقالغان زەررىچە. ئۇ كائىناتنىڭ ھەممە يېرىدە مەۋجۇت بولغان كۆرۈنمەس ھىگس مەيدانى بىلەن مۇناسىۋەتلىك. بۇ مەيدان نۇرغۇن ئاساسىي زەررىچىلەرگە (ئېلېكترون ۋە كۋاركلارغا ئوخشاش) ماسسا بېرىدىغانلىقى ئۈچۈن مۇھىم. ماسسىسىز، ئاتوم، يۇلتۇز، پلانېتا ياكى ھاياتلىق بولمايتتى. ھىگس مەيدانىنى كائىناتقا تارقالغان كوزمىك «بۇدۇشقاق»… Read more
-

ياخشى يازىدىغان بولۇشنىڭ بەش قەدىمى
يېزىش ھاياتىڭىز ئۈچۈن مۇھىم. كومپيۇتېر بارلىققا كەلگەن دەسلەپكى چاغلاردا ئىنسانلار ھېچكىم بىر نەرسە يازمايدىغان، ھەممە ئادەم ۋىدېئو بىلەن سۆزلىشىدىغان بىر دۇنيانى تەسەۋۋۇر قىلغان. ئەمما بىز مەيلى تېلېفوندا ئۇچۇر، ئىنكاس يازايلى ياكى ئېلخەت يازايلى، ھامان بىر نەرسە يازىمىز. يېزىش ئىقتىدارىڭىز ناچار بولسا باشقىلارنىڭ سىزنى چۈشىنىشى قىيىنلىشىدۇ، ئەڭ مۇھىمى باشقىلار سىزنىڭ ساپايىڭىزنى بىر قاراپلا بىلىۋالىدۇ. يېزىش سىزنى… Read more
-

ئەيسا ئالىپتېكىننىڭ بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى باش كاتىپىغا يازغان مەكتۇپلىرى
ئىلاۋە: «تارىخنى بىلمىگەنلەر ئۆزىنىڭ كەلگۈسىنى يارىتالمايدۇ» دېگەن ھېكمەت بويىچە، ئۆتمۈشنى ئەينەك قىلىش، تارىخىي ئىزلارغا قاراپ يولىمىزنىڭ نەگە كېتىۋاتقانلىقىنى پەملەش بۈگۈنكىلەر ئۈچۈن ئەلۋەتتە مۇھىم. شۇ نۇقتىدىن، مۇھەممەد ئىمىن بۇغرا، ئەيسا ئالىپتېكىننىڭ يازمىلىرىنى تېپىپ، كۆپچىلىكنىڭ دىققىتىگە سۇندۇم. قانچىلىك رىغبەت كۆردى، بىلمەيمەن؛ ئەمما ھېچ بولمىغاندا، بۇرۇنقىلارنىڭ بېسىپ ئۆتكەن ئىنقىلاپ يولى، سىياسىي پىكرى ۋە نىشانىنىڭ بۈگۈنكىلەر ئۈچۈن پايدىلىنىش قىممىتى… Read more

